IPHIGENEIA KONINGSKIND - Pauline Mol, naar Euripides - Regie: Abdel Daoudi
9 T/M 11 NOVEMBER 2012 - CULTURALISTHEATER
INFO >   FOTOPAGINA >   JURY >
IPHIGENEIA, KONINGSKIND door Odia

Regie: Abdel Daoudi
Auteur: Pauline Mol

Gezien op 10 en 11 november in het Culturalis Theater

STUKKEUZE
Het stuk Iphigeneia, Koningskind is goed gekozen en zeer geschikt voor deze groep spelers. De tekst biedt zowel ruimte voor het spelen van echte, urgente gevoelens als voor meer typematig spel. De oorspronkelijke toneeltekst van Euripides is in Iphigeneia, Koningskind door Pauline Mol bewerkt tot een jeugdtheatertekst. In deze tekst zijn de personages en hun drijfveren zeer helder en dit maakte dat het stuk goed te behappen was voor de spelers. Wel was in sommige gevallen erg merkbaar dat een jeugdig publiek werd aangesproken, terwijl er een volwassen publiek in de zaal zat. Dat wrong op een aantal punten. Een aantal kleine aanpassingen had het geheel wellicht iets volwassener kunnen maken.

VORMGEVING
Een prachtige vormgeving, in haar eenvoud zeer effectief. De stenen vloer vormde een mooi speelvlak, waardoor strak werd weergegeven welke personages op dat moment in de scène waren en welke 'af'. De vloer kreeg verschillende functies: hij was zoals gezegd een helder gekaderd speelvlak, maar toonde ook het kind Iphigeneia door als krijtoppervlak te dienen. Later werden de stenen uit de vloer gelicht. Er werd een beeld neergezet waarbij Iphigeneia nog op kinderlijke wijze een bouwwerk maakt, dat tegelijkertijd als een bunker of barricade gezien kan worden en zo de weg naar volwassenheid toonde.
Ook de kindertekeningen waren goed in het beeld en zorgden ervoor dat het geheel niet te strak of statisch werd.
Mooi ook was de windmachine die de gehele voorstelling zichtbaar was. De keuze om deze wind pas helemaal aan het eind in te zetten en slechts kort te gebruiken, vond de jury een mooie, subtiele en verrassende keuze.
Ook de kleding was simpel, maar effectief. De personages zijn er helder mee neergezet. Een sterke keuze om de spelers in het begin van hun legerkostuum naar hun eigen kostuum te laten omkleden en zo tot hun eigen personage te laten transformeren.

Een goede sfeergever was de muziek en de manier hoe deze aan het begin van de voorstelling nog lange tijd op de achtergrond speelde.

Het lichtontwerp van Vasilis Apostolatos is een aparte vermelding waard. Dit ontwerp was een grote toevoeging voor de sfeerbepaling in de verschillende scènes. Prachtig was de vondst van het licht dat door de palets heen scheen. De belichting was steeds een belangrijke ondersteuning van de voorstelling als geheel.

REGIE
Een intelligente regie van Abdel Daoudi. Daoudi maakte door middel van mooie mise-en-scènes duidelijk waar de voorstelling voor hem over ging en wat de motivatie van de verschillende personages was. Aan het begin was de voorstelling erg strak gechoreografeerd. Het was prettig dat dit naarmate de voorstelling vorderde iets losser werd gelaten. De constante aanwezigheid van de spelers naast de stenen speelvloer gaf de voorstelling een gepaste transparantie.
Voor het ritme van de voorstelling als geheel waren de beeldende rustmomenten erg plezierig. Bijvoorbeeld het verplaatsen van de stenen door de spelers. Wel miste een uitschieter de andere kant op: de scènes hadden allemaal een zekere mate van beheersing, een scène met wat meer pit had het ritme van de voorstelling goed gedaan. Iphigeneia Koningskind gaat immers over zeer grote keuzes en emoties. De urgentie hiervan had sterker naar voren kunnen komen.

Op één punt verschilden de juryleden van mening. Twee van de juryleden waren van mening dat het personage Iphigeneia te kinderlijk was neergezet en ervoeren dit als zeer storend voor de voorstelling als geheel. Voor hen was Iphigeneia zo jong dat haar uithuwelijking en keuze voor zelfopoffering hiermee volkomen ongeloofwaardig werden. Het derde jurylid was juist stellig van mening dat deze kinderlijkheid het contrast met de volwassen wereld om haar heen en haar eigen weg naar volwassenheid juist goed benadrukte.

SPEL ALGEMEEN
De kwaliteiten van de spelers kwamen in deze voorstelling goed tot hun recht. De spelers waren goed op elkaar ingespeeld en zetten de sfeer van de voorstelling gezamenlijk goed neer. De momenten waarop Daoudi de personages door elkaar heen liet spreken gaven hier blijk van. Iedere speler wist hierbij beheerst zijn aandeel in het geheel te leveren. Daarbij bleef het geheel steeds helder. Ook het tempo van het spel was goed; niets werd afgeraffeld.

SPEL INDIVIDUEEL
Mieke Ridder - Kind
Het is moeilijk om als volwassen vrouw de rol van kind en de kinderlijkheid neer te zetten. Mieke Ridder doet dit geloofwaardig en weet een goed balans te vinden in de mate waarin ze de kinderlijkheid neerzet. Zo geeft ze mooi weerklank aan het personage Iphigineia. Ridder heeft een mooie tekstbehandeling, wat zeker in de eindmonoloog tot uiting kwam.

Letty Bezem - Iphigeneia
Zoals gezegd verschilt de mening van de jury wat betreft de keuze voor de kinderlijkheid waarmee Iphigeneia werd neergezet. In ieder geval wist Letty Bezem het grootste deel van de voorstelling het karakter van Iphigeneia duidelijk en met volle overgave neer te zetten. Wel had ze het conflict dat in Iphigeneia ontstaat groter kunnen uitspelen. De keuze om zich op te offeren leek erg moeiteloos gemaakt. Daar had meer spelmogelijkheid in gezeten.
Gezegd mag worden dat ze wellicht met te veel energie begon waardoor een ontwikkeling lastig was. De regie had haar hierin meer mogen sturen. Voor het sleutelpersonage was er nu te weinig dramatiek aanwezig. Zeker de omslag naar het kind toe had geaccentueerd moeten worden.

Gerard Nelck - Agamemnon
De rol van Agamemnon past Gerard Nelck goed. Hij heeft de juiste toon voor dit personage weten te vatten. Wel is de rol erg statisch. Een wat soepeler benadering had de worsteling voor het offeren van zijn dochter beter tot zijn recht doen komen. Hoewel Agamemnon duidelijk door verschillende standpunten en emoties heen gaat, blijft het spel wat vlak. Een moment van grote wanhoop was de rol ten goede gekomen.

Jet van Riel - Klutemnestra
Jet van Riel is een goede actrice met een mooie tekstbehandeling. Ze zette Klutemnestra neer als een liefdevolle moeder die vol verwondering en ook trots haar kleine dochter volwassen zag worden. Daarmee wist ze ook goed de thematiek van de voorstelling vorm te geven. Hoewel de aanzet van wanhoop soms wel gegeven werd, miste de jury echter ook bij Van Riel een moment waarop haar emoties tot een climax kwamen.

Frank de Vries - Menelaos
De manier waarop Frank de Vries zijn personage introduceerde en over zijn geschaakte vrouw Helena vertelde, vond de jury erg leuk. Verder bood de tekst De Vries weinig mogelijkheid tot uitblinken. Het personage Menelaos maakt wel een ontwikkeling door, maar dient toch vooral ter ondersteuning van de andere personages. Wellicht krijgt De Vries in een komende productie meer mogelijkheid om zichzelf te laten zien.

Irma Hollander - Oude man
Irma Hollander is een goede actrice die met een sterke tekstbehandeling de oude man heel mooi heeft neergezet. In haar spel heeft ze duidelijk weergegeven hoe de oude man de familie al jaren dient en emotioneel bij hen en het lot van het meisje betrokken is. De oude man is zo een personage dat ook het publiek de mogelijkheid biedt om zich dichter bij het verhaal betrokken te voelen. Iets meer contrast in het ritme van Hollanders spel had de rol wellicht nog wat interessanter kunnen maken.

Marjolijn Seijsener - Achilles
Het personage Achilles werd als een stotterende (anti-)held neergezet. Een welkome komische noot in de voorstelling. En Marjolijn Seijsener heeft deze rol op erg geestige wijze gespeeld. Een leuk voorbeeld waren de zogenaamd heldhaftige vechtbewegingen, die Achilles op niet al te indrukwekkende wijze maakte. Knap hoe Seijsener een rol die zo typisch mannelijk is als vrouw geloofwaardig weet neer te zetten. Geen moment was het voor het publiek onnatuurlijk dat de rol door een vrouw wordt gespeeld.

ALGEMENE INDRUK
Iphigeneia, Koningskind was een mooie voorstelling waarvan de heldere regie met mooie beelden bijdroeg aan een helder verhaal waarin de beweegredenen van alle personages goed te volgen waren. Regie, spel en vormgeving vormden daarin een mooi geheel. Hoewel de sfeer en het ritme van dit geheel erg prettig waren, ontbraken echter een paar momenten van pit. Dit gold zowel voor de weergave van de personages, die met wat meer urgentie nog geloofwaardiger waren geweest, als voor de voorstelling als geheel, waarbij nu de dreiging van eentonigheid wel enigszins op de loer lag.
Toneelvereniging ODIA - http://www.odia-toneel.nl - secretariaat: 070-3867431